اگر شما هم جزو کسانی هستید که هم جای خالی دندان در دهان تان دارید و هم دندان هایتان نامرتب است، حتماً با یک کلاف سردرگم روبرو شدهاید. شاید پیش خودتان فکر کنید: “بهتر است اول ایمپلنت کنم تا جای خالی پر شود و بعد سراغ صاف کردن بقیه دندان ها بروم.” یا شاید نگرانید که اگر اول ارتودنسی کنید، جای خالی دندان چه می شود؟ این سردرگمی کاملاً طبیعی است.
اما در دنیای دندانپزشکی، یک قانون نانوشته و بسیار مهم وجود دارد که رعایت نکردنش می تواند پشیمانی بزرگی به بار بیاورد. ترتیب انجام این دو درمان، سلیقه ای نیست و بر اساس بیولوژی استخوان و فک تعیین می شود. در این مقاله می خواهیم پرونده ایمپلنت بعد از ارتودنسی یا قبل از آن را یک بار برای همیشه ببندیم و به شما بگوییم چرا ترتیب درمان، کلید موفقیت طرح لبخند شماست.
مسیر استاندارد ارتودنسی و ایمپلنت در مقایسه با مسیر غیرمعمول
قبل از هرچیزی اگر زمان کافی ندارید نگاهی به این جدول بی اندازید. داریم در خصوص مسیر درست و نادرست طرح درمان های ارتودنسی و ایمپلنت صحبت می کنیم:
| ویژگی | مسیر استاندارد (ایمپلنت بعد از ارتودنسی) | مسیر معکوس (ایمپلنت قبل از ارتودنسی) |
|---|---|---|
| وضعیت ایمپلنت | در موقعیت نهایی و ایده آل کاشته می شود. | ممکن است بعد از صاف شدن بقیه دندان ها، کج به نظر برسد. |
| زیبایی نهایی | هماهنگی کامل خط لثه و دندان ها. | احتمال ناهماهنگی خط لثه ایمپلنت با دندان های صاف شده. |
| طول عمر درمان | بالاتر، چون فشارها متعادل شده اند. | خطر شکست درمان به دلیل فشارهای نامناسب روی ایمپلنت. |
| هزینه | مدیریت شده و یک بار هزینه می کنید. | احتمال هزینه مجدد برای تعویض روکش یا خارج کردن ایمپلنت. |
| فضای کاشت | فضای کافی و استاندارد ایجاد شده است. | ممکن است فضا برای کاشت ایمپلنت مناسب تنگ باشد. |
چرا دندانپزشکان اصرار دارند که ایمپلنت باید مرحله آخر باشد؟
برای اینکه بفهمید چرا تقریباً همیشه توصیه می شود که ایمپلنت بعد از ارتودنسی انجام شود، باید تفاوت ماهیت “دندان طبیعی” و “ایمپلنت” را بدانید.
ببینید دندان های طبیعی شما توسط الیاف زنده ای به استخوان فک متصل هستند. این الیاف به دندان اجازه می دهند که در طول درمان ارتودنسی، درون استخوان حرکت کنند، بچرخند و جابجا شوند.
اما ایمپلنت دندان، یک پیچ تیتانیومی است که مستقیماً به استخوان فک جوش می خورد (اُسئواینتگریشن). ایمپلنت مثل یک ستون بتنی در زمین سفت می شود و هیچ گونه قابلیت حرکتی ندارد.
اگر شما اول ایمپلنت کنید و بعد ارتودنسی کنید….
در این سناریو تمام دندان های طبیعی شما شروع به حرکت می کنند و صاف می شوند، اما ایمپلنت شما مثل یک سنگ بزرگ وسط جاده، سر جای خودش ثابت می ماند. نتیجه چه می شود؟
خب در پایان درمان، ایمپلنت شما کج، خارج از قوس دندانی یا در موقعیت غلطی قرار می گیرد و هیچ راهی برای جابجا کردنش نیست مگر اینکه آن را با جراحی خارج کنید!
به همین دلیل، منطق حکم می کند که ابتدا همه دندان ها را به موقعیت نهایی شان ببریم و سپس در فضای خالی باقی مانده، ایمپلنت را بکاریم.
ارتودنسی چطور فضا را برای کاشت ایمپلنت آماده می کند؟
شاید فکر کنید جای خالی دندان، فقط یک فضای خالی ساده است. اما از نگاه متخصص، این فضا ممکن است برای کاشت یک دندان استاندارد مناسب نباشد. ارتودنسی در دو زمینه به ما کمک می کند که آماده کاشت شویم:
۱. تنظیم دقیق اندازه فضای خالی
وقتی دندانی کشیده می شود، دندان های کناری به مرور زمان به سمت فضای خالی کج می شوند. این باعث می شود فضای موجود، کمتر از اندازه یک دندان واقعی شود. اگر در این مرحله ایمپلنت بگذارید، مجبورید یک دندان خیلی کوچک و زشت بکارید. ایمپلنت بعد از ارتودنسی این مزیت را دارد که متخصص ارتودنسی، دندان های کج شده را صاف می کند و فضای خالی را دقیقاً به اندازه استاندارد (مثلاً ۷ میلی متر برای دندان آسیا) باز می کند تا جراح بتواند بهترین سایز ایمپلنت را برایتان قرار دهد.
۲. صاف کردن ریشه های کج شده در زیر لثه
گاهی اوقات تاج دندان ها فاصله خوبی دارند، اما ریشه های دندان های کناری در زیر لثه به هم نزدیک شده اند و فضای داخل استخوان را اشغال کردهاند. جراح نمی تواند ایمپلنت را در جایی که ریشه دندان همسایه وجود دارد، دریل کند. ارتودنسی قبل از ایمپلنت، ریشهها را موازی می کند و مسیر را برای ورود ایمپلنت باز می نماید.
آیا استثنایی وجود دارد که اول ایمپلنت کنیم و بعد ارتودنسی؟
بله، در پزشکی همیشه استثنا وجود دارد. اگرچه قانون کلی ایمپلنت بعد از ارتودنسی است، اما در موارد بسیار خاص و نادری، متخصص ارتودنسی ممکن است از شما بخواهد که اول ایمپلنت را انجام دهید. چه زمانی؟
این اتفاق زمانی می افتد که متخصص به یک “تکیه گاه” یا “لنگر” (Anchorage) نیاز دارد:
تصور کنید می خواهیم چند دندان را به سمت عقب بکشیم، اما دندان های عقبیِ تکیه گاه را از دست داده ایم. در این حالت، متخصص از جراح می خواهد که ایمپلنت را دقیقاً در نقطه ای خاص قرار دهد. از آنجا که ایمپلنت حرکت نمی کند، می توانیم از آن به عنوان یک ستون محکم استفاده کنیم و بقیه دندان ها را با تکیه بر آن حرکت دهیم.
در این سناریوی خاص …
ایمپلنت نه تنها مانع نیست، بلکه ابزار کمکی درمان محسوب می شود. اما تأکید می کنیم، این تصمیم فقط و فقط با دستور مستقیم متخصص ارتودنسی و با موقعیت دهی دقیق کامپیوتری باید انجام شود.
اگر از قبل ایمپلنت داشته باشیم، دیگر نمی توانیم ارتودنسی کنیم؟
این سوال بسیاری از افراد میانسال است که سال ها پیش دندانی را ایمپلنت کردهاند و حالا تصمیم به مرتب کردن دندان هایشان گرفته اند. آیا راه بسته است؟ خیر.
شما می توانید ارتودنسی کنید، اما با محدودیت های خاص….
متخصص ارتودنسی ایمپلنت شما را به عنوان یک “دندان ثابت و غیرقابل حرکت” در نظر می گیرد. طرح درمان شما طوری ریخته می شود که بقیه دندان ها در اطراف آن ایمپلنت مرتب شوند.
اگر موقعیت ایمپلنت قدیمی شما خیلی بد باشد (مثلاً خیلی بیرون زده یا کج باشد)، ممکن است نتوان به نتیجه ۱۰۰٪ ایده آل رسید، یا در موارد شدید شاید لازم باشد روکش ایمپلنت عوض شود یا خود ایمپلنت خارج شود. اما در اکثر موارد، می توان با وجود ایمپلنت هم لبخند را تا حد زیادی اصلاح کرد.
فاصله زمانی مناسب بین باز کردن بریس ها و کاشت ایمپلنت چقدر است؟
فرض کنیم درمان ارتودنسی تمام شده و فضا آمادهاست. کی باید ایمپلنت را بکاریم؟
بهترین زمان برای انجام ایمپلنت بعد از ارتودنسی، بلافاصله یا نهایتاً در عرض چند ماه بعد از برداشتن بریس هاست.
چرا عجله داریم؟
خیلی ساده هست. چون به محض برداشته شدن فشار سیم ها، دندان ها دوست دارند به جای قبلی برگردند (ریلیپس). اگر جای خالی را رها کنید، دندان های کناری دوباره به سمت حفره حرکت می کنند و فضای تنظیم شده را خراب می کنند.
معمولاً متخصص ارتودنسی در روز باز کردن وسایل (یا الاینرها)، یک نگهدارنده (ریتینر) به شما می دهد که جای دندان خالی در آن با یک دندان مصنوعی موقت پر شده است. شما باید تا روز جراحی ایمپلنت از این نگهدارنده استفاده کنید تا فضا حفظ شود.
زیبایی خط لثه، نکته ای هست که نباید فراموش کنید
یکی از ظریف ترین دلایل انجام ایمپلنت بعد از ارتودنسی، زیبایی لثه است. در لبخند زیبا، لبه لثه تمام دندان ها باید در یک تراز خاص باشد. ارتودنسی می تواند دندان های مجاور ناحیه بی دندانی را بالا یا پایین ببرد تا خط لثه تنظیم شود.
همچنین ارتودنسی می تواند با تکنیک های خاصی، استخوان سازی در ناحیه بی دندانی را تحریک کند. اگر ایمپلنت را قبل از این اصلاحات انجام دهید، ممکن است در پایان کار، دندان ایمپلنتی شما بلندتر یا کوتاه تر از دندان کناری به نظر برسد. و خب اینطوری خط لثه پله دار شود که در دندان های جلویی بسیار توی ذوق می زند.
در نهایت، اگر قصد انجام هر دو درمان را دارید….
لطفاً قبل از هر اقدامی (حتی قبل از کشیدن دندان های خراب)، با یک متخصص ارتودنسی مشورت کنید. اینطور به قضیه نگاه کنید که او معمار لبخند شماست و جراح ایمپلنت، مهندس سازه. معمار باید اول نقشه نهایی را تایید کند تا مهندس بتواند ستون ها را در جای درست بنا کند. بنابراین هماهنگی بین این دو متخصص، راز داشتن لبخندی است که هم زیباست و هم تا آخر عمر برایتان به زیبایی بدرخشد!
پاسخ به سوالات رایج در خصوص ارتودنسی و ایمپلنت دندان
بله، متخصص ارتودنسی می تواند یک دندان مصنوعی موقت را به سیم ها وصل کند تا در طول درمان ظاهر لبخندتان حفظ شود و جای خالی دیده نشود.
در این صورت قبل از ایمپلنت نیاز به پیوند استخوان دارید. گاهی اوقات متخصص ارتودنسی می تواند با حرکت دادن دندان ها، استخوان را بازسازی کند، اما معمولاً جراح این کار را انجام می دهد.
خیر، جنس ایمپلنت (تیتانیوم یا سرامیک) فرقی نمی کند؛ مهم این است که ایمپلنت به استخوان جوش می خورد و حرکت نمی کند.
بله، معمولاً در ماه های آخر ارتودنسی که دندان ها سر جایشان فیکس شدهاند، می توان پایه ایمپلنت را کاشت تا در زمان باز کردن بریس ها، روکش ایمپلنت هم آماده باشد.
