وقتی برای اولین بار روی یونیت دندانپزشکی دراز می کشید و با ذوق و شوق منتظر نصب وسایل ارتودنسی هستید، شاید کمی توی ذوق تان بخورد اگر دکتر بگوید: “اول باید بروی و دندان هایت را جرم گیری کنی!” شاید با خودتان بگویید دندان های من که تمیز است، یا چرا باید هزینه اضافی بپردازم وقتی قرار است روی دندان هایم پوشیدهشود؟ اما واقعیت این است که جرمگیری قبل از ارتودنسی دندان یک پیشنهاد اختیاری نیست؛ بلکه شرط لازم برای شروع یک درمان بی خطر و موفق است.
در این مقاله می خواهیم خیلی روراست و دقیق بررسی کنیم که چرا تمیزی دندان ها قبل از شروع ارتودنسی مهم است. و از همه مهم تر داستان جرم گیری در وسط و آخر درمان به کجاها می رسد.
چرا متخصصین اصرار دارند که لثه باید قبل از ارتودنسی سالمِ سالم باشد؟
برای درک اهمیت این موضوع، باید بدانید ارتودنسی چطور کار می کند. ارتودنسی یعنی اعمال فشار به دندان برای اینکه استخوان فک در یک طرف تحلیل برود و در طرف دیگر ساختهشود. این یک پروسه التهابی کنترل شدهاست. حالا تصور کنید لثه های شما به خاطر جرم و پلاک، از قبل ملتهب و بیمار باشد.
لثه ها باید صورتی، سفت و بدون خونریزی باشند تا بتوانند فشار حرکت دندان ها را تحمل کنند و این وضعیت فقط با حذف کامل جرم ها و پلاک های میکروبی حاصل می شود.
سایر دلایلی که ما اصرار می کنیم جرمگیری قبل از ارتودنسی انجام شود این ها هستند:
چسب براکت ها روی جرم و پلاک میکروبی دوامی نخواهد داشت
یک دلیل کاملاً فنی هم برای جرم گیری وجود دارد. براکت های ارتودنسی ثابت باید با چسب های بسیار قوی و مخصوصی روی سطح مینای دندان چسباندهشوند. این چسب ها نیاز به یک سطح کاملاً تمیز، خشک و زبر دارند تا بتوانند ۲ سال فشار را تحمل کنند.
اگر لایه ای از جرم باشد، چسب مستقیماً به دندان نمی چسبد، بلکه به این لایه سست می چسبد. نتیجه چه می شود؟
- چند روز بعد از شروع درمان، با یک گاز زدن ساده، براکت ها یکی یکی کندهمیشوند.
- هر بار کنده شدن براکت یعنی وقفه در درمان، هزینه اضافی و طولانی شدن پروسه.
پس انجام جرمگیری قبل از ارتودنسی دندان در واقع تضمینی است برای اینکه دستگاه های ارتودنسی محکم سر جایشان بمانند و کارشان را درست انجام دهند.
ورم لثه باعث می شود جایگذاری براکت ها با خطا مواجه شود
متخصص ارتودنسی باید براکت را دقیقاً در مرکز هندسی دندان بچسباند تا دندان صاف شود. اما وقتی جرم دندانی باعث تورم لثه شدهاست، لثه باد می کند و بخشی از سطح دندان را می پوشاند. در این حالت، متخصص نمی تواند طول واقعی دندان را ببیند و ممکن است براکت را در جای غلطی (کمی بالاتر یا پایین تر) نصب کند.
بعد از چند ماه که ورم لثه می خوابد، تازه مشخص می شود که جای براکت غلط بوده و دندان کج شدهاست. جرمگیری قبل از ارتودنسی دندان باعث می شود ورم لثه فروکش کند و متخصص دید دقیقی نسبت به آناتومی دندان های شما داشته باشد. این یعنی دقت بالاتر در نصب دستگاه ها و نتیجه نهایی بسیار بهتر (منبع).
جدول تفاوت وضعیت دهان با و بدون جرمگیری قبل از درمان
برای اینکه ببینید تفاوت انجام یا عدم انجام جرمگیری قبل از ارتودنسی چقدر فاحش است، نگاهی به جدول زیر بیندازید:
| ویژگی | وضعیت بدون جرمگیری اولیه | وضعیت بعد از جرمگیری کامل |
|---|---|---|
| واکنش لثه به سیم | خونریزی شدید، ورم قرمز و دردناک، رشد لثه روی براکت | لثه های سالم، صورتی و بدون حساسیت غیرعادی |
| دوام براکت ها | احتمال کنده شدن مکرر به خاطر چسبندگی ضعیف | چسبندگی عالی و تحمل فشار بالا تا پایان درمان |
| سرعت حرکت دندان | کند می شود (به دلیل اصطکاک ناشی از التهاب) | سرعت حرکت استاندارد و مطابق برنامه ریزی |
| بوی دهان | بوی بد و آزاردهنده که با مسواک زدن هم نمی رود | دهان خوشبو و تازه، احساس تمیزی عمیق |
| سلامت استخوان | ریسک تحلیل رفتن استخوان فک و لقی دندان | حفظ استحکام استخوان و دندان در طول حرکت |
فاصله زمانی مناسب برای جرمگیری قبل از شروع درمان چقدر است؟
این سوال خیلی هاست که چه زمانی باید برای جرم گیری اقدام کنیم؟ بهترین زمان، حدود یک تا دو هفته قبل از نصب بریس هاست. چرا؟
- اگر خیلی زودتر (مثلاً ۲ ماه قبل) انجام دهید، ممکن است تا روز نصب بریس ها دوباره پلاک و جرم تشکیل شود.
- اگر روز قبل یا همان روز نصب بریس انجام دهید، ممکن است لثه ها هنوز کمی حساس و ملتهب ناشی از جرم گیری باشند و چسباندن براکت ها باعث خونریزی و اذیت شدن شما شود.
یک فاصله ۷ تا ۱۴ روزه کاملا ایده آل است …
در واقع انجام جرمگیری قبل از ارتودنسی در این بازه زمانی فرصت خوبی هست است تا لثه ها ترمیم شوند، ورم ها بخوابند و سطح دندان کاملاً تمیز و آماده پذیرش چسب ارتودنسی باشد. البته اگر بیماری لثه شدید داشته باشید، این زمان ممکن است ماه ها عقب بیفتد تا سلامت کامل لثه تضمین شود (منبع).
آیا جرمگیری در حین ارتودنسی هم ممکن است یا سیم ها مانع می شوند؟
خیلی از بیماران فکر می کنند بعد از اینکه سیم کشی کردند، دیگر راه دسترسی به دندان ها بسته می شود و تا آخر درمان نمی توانند جرم گیری کنند. این یک باور غلط و البته خطرناک است. اتفاقاً در طول ارتودنسی، به دلیل وجود سیم و براکت، احتمال تجمع جرم ده برابر می شود و نیاز شما به جرم گیری اگر بیشتر نشود، کمتر نیست.
آیا جرمگیری بعد از ارتودنسی هم ضروری هست؟
وقتی متخصص براکت ها را می کند، مقداری چسب روی سطح دندان باقی می ماند. همچنین ممکن است در طول درمان لکههایی ایجاد شدهباشد.
مرحله نهایی درمان که “Finishing” نام دارد، شامل برداشتن چسب ها، جرم گیری کامل و پالیش کردن (بروساژ) سطح دندان هاست.
این مرحله ای است که دندان ها را از حالت “سالم اما کدر” به حالت “درخشان و صیقلی” تبدیل می کند. بسیاری از بیمارانی که فکر می کردند دندان هایشان زرد شده، بعد از این جرم گیری و پولیش نهایی متوجه می شوند که آن رنگ زرد فقط جرم بوده(و مینای دندانشان سالم و زیباست). بنابراین پروسه تمیزی دندان ها در سه مرحله قبل، حین و بعد از درمان، زنجیرهای به هم مرتبط است.
آیا جرمگیری قبل از ارتودنسی به دندان ها آسیب می زند؟ (پاسخ به یک شایعه راااایج)
بگذارید یک باور غلط بزرگ را همین جا نابود کنیم. هنوز هم خیلی ها می گویند: “جرم گیری مینای دندان را می تراشد و دندان را حساس می کند.” این حرف کاملاً غیرعلمی است. دستگاه جرم گیری (کویترون) فقط با لرزش (Vibration) و آب کار می کند و سرِ قلم اصلاً تیزی ندارد که بخواهد دندان را بتراشد.
آن چیزی که کندهمیشود، جرم های سفت شده روی دندان است…
حساسیتی که گاهی بعد از جرم گیری حس می کنید، به خاطر این است که جرم ها مثل یک پتوی کثیف روی دندان را پوشاندهبودند و حالا که برداشتهشدهاند، دندان ناگهان سرما و گرما را حس می کند. این حساسیت موقتی است و نشان دهنده آسیب نیست.
در نهایت، ارتودنسی یک سرمایه گذاری بزرگ روی زیبایی و سلامتی است….
حیف است که این سرمایه گذاری را با خساست در انجام یک جرم گیری ساده به خطر بیندازید. دندانپزشک شما دشمن تان نیست که بخواهد پول اضافه بگیرد؛ وقتی می گوید اول جرم گیری، یعنی می خواهد نتیجه نهایی کارش بی نقص باشد. پس با روی باز از این مرحله استقبال کنید و مطمئن باشید که دندان های تمیز، سریع تر و سالم تر حرکت می کنند و زودتر شما را به لبخند رویایی تان می رسانند.
پاسخ به سوالات رایج درباره جرمگیری قبل از ارتودنسی
تشخیص با دندانپزشک است. گاهی جرم ها زیر لثه هستند و دیدهنمیشوند، اما برای چسبیدن براکت ها باید سطح میکروسکوپی دندان کاملاً تمیز (بروساژ) شود.
معمولاً خیر. جرم گیری یک درمان عمومی دندانپزشکی است و هزینه اش جدا از پکیج تخصصی ارتودنسی محاسبه می شود، مگر اینکه کلینیک طرح خاصی داشته باشد.
برای اکثر افراد هر ۶ ماه یکبار کافی است، اما اگر مستعد جرم سازی هستید یا بهداشت تان ضعیف است، ممکن است هر ۳ یا ۴ ماه نیاز باشد.
خیر، اگر توسط فرد ماهر انجام شود آسیبی به براکت نمی زند. بلکه با حذف جرم های اطراف براکت، عملکرد آن ها را بهتر می کند.
