در این مقاله می خواهیم خیلی ساده و خودمانی به بررسی براکت ارتودنسی بپردازیم و ببینیم این قطعات کوچک چه هستند و چطور به مرتب شدن دندان های ما کمک می کنند.
این مقاله در یک نگاه
در جدول زیر یک نمای کلی از آنچه باید درباره این قطعات بدانید را برایتان آماده کرده ایم تا در همین ابتدا دید روشنی پیدا کنید.
| ویژگی اصلی | توضیحات کاربردی برای شما |
|---|---|
| وظیفه اصلی | ایجاد تکیه گاه برای سیم و انتقال نیرو به ریشه دندان |
| انواع رایج | فلزی معمولی، سرامیکی شفاف، دیمون و پشت دندانی |
| جنس مواد | فولاد ضدزنگ پزشکی، سرامیک یا پلاستیک های تقویت شده |
| روش اتصال | چسباندن مستقیم روی سطح دندان با مواد مخصوص دندانپزشکی |
براکت ارتودنسی چیست و دقیقاً چه کاری در دهان شما انجام می دهد؟
خب بیایید اول براکت را تعریف کنیم. ببینید براکت در واقع یک قطعه خیلی کوچک هست که در درمان های ارتودنسی ثابت به سطح جلو یا پشت دندان متصل می شود. روی هر دندان معمولا یک براکت متصل می کنیم. و هر براکت ارتودنسی مثل یک لنگر عمل می کند که مسئول انتقال نیرو به دندان است. این قطعات دارای شیارهای بسیار دقیقی هستند که سیم ارتودنسی از داخل آن ها عبور می کند.
در حقیقت، خود این نگین ها به تنهایی قدرتی ندارند…
قدرت اصلی در سیمی است که دکتر از میان آن ها رد می کند. وقتی سیم به این قطعات متصل می شود، یک فشار ملایم و مداوم به دندان وارد می آید.
این فشار از طریق براکت ارتودنسی به ریشه دندان و سپس به استخوان فک منتقل می شود. استخوان بدن ما در برابر این فشار واکنش نشان می دهد؛ در یک سمت ریشه تحلیل می رود و در سمت دیگر استخوان جدید ساخته می شود و این گونه است که دندان های شما میلی متر به میلی متر جابجا می شوند.
انواع مختلف این نگین های کوچک را بشناسید تا بهترین انتخاب را داشته باشید
امروزه دنیای دندانپزشکی خیلی پیشرفت کرده و دیگر مجبور نیستید حتماً لبخندی تمام فلزی داشته باشید. انتخاب نوع براکت ارتودنسی بستگی به بودجه، سلیقه و البته شدت ناهنجاری دندان های شما دارد. هر کدام از این مدل ها مزایا و چالش های خاص خودشان را دارند که در ادامه به آن ها می پردازیم:
۱. مدل های فلزی هنوز هم پرکاربردترین نوع در تمام دنیا هستند
اگر به دنبال مطمئن ترین و اقتصادی ترین روش هستید، مدل های فلزی انتخاب اول هستند. این قطعات از فولاد ضدزنگ با کیفیت بسیار بالا ساخته می شوند و مقاومت عجیبی در برابر فشار جویدن دارند. یکی از جذابیت های این نوع براکت ارتودنسی برای نوجوانان، امکان استفاده از کش های رنگی (اورینگ) روی آن هاست که ظاهر لبخند را در هر جلسه تغییر می دهد.
۲. در چند دهه گذشته براکت های سرامیکی هم وارد میدان شدهاند
بسیاری از بزرگسالان به دلیل موقعیت شغلی یا روابط اجتماعی، دوست ندارند فلز در دهانشان دیده شود. در این موارد، براکت ارتودنسی سرامیکی یا شفاف بهترین گزینه است. این قطعات همرنگ دندان هستند و از دور اصلاً دیده نمی شوند. البته باید بدانید که این مدل ها کمی حساس تر از مدل های فلزی هستند و نیاز به مراقبت بیشتری در برابر شکستن دارند.
۳. نسل جدید دستگاه های ارتودنسی با نام دیمون کار را راحت تر کردهاند
سیستم های خودتنظیم یا دیمون، تحولی در این حوزه بودند. در این مدل، دیگر نیازی به آن کش های رنگی کوچک برای نگه داشتن سیم نیست. خودِ براکت ارتودنسی یک درب کشویی کوچک دارد که سیم را در جای خود قفل می کند. این موضوع باعث می شود اصطکاک کمتر شود، تمیز کردن دندان ها راحت تر باشد و معمولاً تعداد جلسات مراجعه به مطب هم کاهش یابد.
بیشتر بخوانید: بهترین روش ارتودنسی دندان چیست؟ (مقایسه تمام روش های موجود)
مقایسه براکت های مختلف ارتودنسی در یک نگاه
در جدول زیر می توانید مقایسه دقیق تری بین این مدل های مختلف داشته باشید تا تصمیم گیری برایتان راحت تر شود.
| نوع براکت | میزان دیده شدن | مقاومت فیزیکی | سهولت در بهداشت دهان |
|---|---|---|---|
| فلزی استاندارد | زیاد | بسیار بالا | متوسط |
| سرامیکی شفاف | بسیار کم | متوسط | متوسط |
| دیمون (خودتنظیم) | متوسط | بالا | بسیار خوب |
| لینگوال (پشت دندانی) | کاملاً مخفی | بالا | دشوار |
فرآیند چسباندن این قطعات روی دندان چگونه انجام می شود؟
بسیاری از مراجعان از ما می پرسند که آیا چسباندن براکت ارتودنسی درد دارد؟ یا به مینای دندان آسیب می زند؟ بگذارید خیالتان را راحت کنم؛ این پروسه کاملاً بدون درد است. متخصص ارتودنسی ابتدا سطح دندان های شما را کاملاً تمیز و ایزوله می کند. سپس از یک ماده مخصوص که شبیه به مواد پرکردنی دندان است استفاده می کند تا هر براکت ارتودنسی را در موقعیت دقیق و ریاضی خود بچسباند.
فقط اینجا باید خیلی دقت کنیم…
اگر این نگین حتی نیم میلی متر جابجا چسبانده شود، دندان در جهت اشتباهی حرکت خواهد کرد. بعد از قرار دادن قطعات، دکتر با یک نور آبی مخصوص (لایت کیور) چسب را سفت می کند. در نهایت، مینای دندان شما کاملاً زیر این قطعات سالم باقی می ماند و در پایان درمان، با برداشتن آن ها و یک پولیش ساده، دندان هایتان مثل روز اول درخشان خواهد بود.
رعایت بهداشت دهان وقتی براکت دندان دارید کمی متفاوت است
باید صادق باشیم؛ وقتی دندان های شما با سیم و براکت ارتودنسی پوشیدهشده، مسواک زدن معمولی دیگر کافی نیست. ذرات غذا به راحتی پشت سیم ها و اطراف نگین ها گیر می کنند. اگر این ذرات تمیز نشوند، باعث تجمع پلاک و ایجاد لکه های سفید دائمی روی دندان می شوند که بعد از باز کردن ارتودنسی، حسابی توی ذوق می زنند.
برای داشتن یک بهداشت عالی در این دوران، بهتر است این موارد را رعایت کنید:
- استفاده از مسواک های مخصوص ارتودنسی که شیاری در وسط موهای خود دارند.
- به کار بردن مسواک های بین دندانی برای تمیز کردن زیر سیم و کناره های هر براکت ارتودنسی.
- استفاده از نخ دندان مخصوص (سوپرفلاس) یا واترجت برای پاکسازی فضاهای بسیار تنگ.
- شستشوی دهان با دهان شویه های حاوی فلوراید برای تقویت مینای دندان در برابر پوسیدگی.
در طول درمان ارتودنسی چه چیزهایی بخوریم چه چیزهایی نه؟
یکی از چالش های بزرگ بیماران برای مراقبت از براکت های ارتودنسی، تغییر در عادت های غذایی است. برای اینکه به براکت ارتودنسی آسیب نرسانید، باید دور یک سری از خوراکی ها را خط بکشید یا روش خوردن تان را عوض کنید. منظورمان این چیزها هست:
- گز
- سوهان
- آدامس
- ذرت بوداده
- سیب کامل (مخصوصا اگر کال هست)
- ته دیگ برشته
- یخ
- پسته نشکسته
- و …
بهترین راه این است که میوه ها را تیکه تیکه کنید و غذاها را با چنگال بخورید. با این کار نه تنها به بریس هایتان آسیب نمی زنید، بلکه احتمال ایجاد دردهای ناگهانی ناشی از فشار به دندان های در حال حرکت را هم کمتر می کنید.
اگر یکی از این قطعات کنده شد یا شکست باید چه کار کنیم؟
گاهی اوقات به خاطر خوردن یک تکه نان سفت یا یک برخورد ناگهانی، ممکن است یک براکت ارتودنسی از روی دندان جدا شود. در این شرایط اصلاً نترسید و دستپاچه نشوید. این یک اتفاق کاملاً طبیعی در طول درمان است. اولین کاری که باید بکنید این است که وضعیت را بررسی کنید:
- اگر قطعه هنوز به سیم متصل است و روی آن می لغزد، با کمی موم ارتودنسی آن را فیکس کنید تا لثه تان را اذیت نکند.
- سپس در اولین فرصت با مطب تماس بگیرید.
این وضعیت اورژانسی محسوب می شود؟
نه ولی باید حواسمان باشد. یعنی چی؟ یعنی اگرچه این یک وضعیت فوق اورژانسی نیست که همان لحظه نیاز به درمان داشته باشد، اما نباید هم خیلی طولانی شود. چون وقتی یک براکت ارتودنسی از مدار خارج می شود، دندان شروع به حرکت در جهت نامطلوب می کند و ممکن است زمان درمان شما چند هفته عقب بیفتد.
پس خونسرد باشید، آن قطعه را در جایی امن نگه دارید و طبق دستور منشی به مطب مراجعه کنید.
چرا انتخاب نوع براکت باید با مشورت دقیق متخصص انجام شود؟
شاید شما در اینترنت عکس های جذابی از مدل های نامرئی یا سرامیکی دیدهباشید و اصرار داشتهباشید که حتماً از آن ها استفادهکنید. اما یادتان باشد که هر براکت ارتودنسی برای یک نوع خاص از حرکت دندانی طراحی شدهاست. متخصص ارتودنسی شما بر اساس عکس های رادیوگرافی، مدل های فکی و هدف درمان، بهترین سیستم را پیشنهاد می دهد.
می شود مثال بزنید؟
بله مثلاً در مواردی که ناهنجاری بسیار شدید است یا نیاز به جراحی فک وجود دارد، معمولاً مدل های فلزی به دلیل قدرت انتقال نیروی بهتر و اصطکاک کمتر، اولویت دارند. در حالی که برای اصلاحات جزئی زیبایی، یک براکت ارتودنسی شفاف می تواند به خوبی کار را پیش ببرد. بنابراین به دانش و تجربه پزشک خود اعتماد کنید تا در نهایت از نتیجه کار لذت ببرید.
سوالات پرتکرار شما درباره براکت ارتودنسی
خیر، خود این قطعات باعث تغییر رنگ نمی شوند.
در اکثر موارد هیچ اتفاق خاصی نمی افتد و این قطعه بدون مشکل از بدن دفع می شود. اما حتماً موضوع را به دکتر خود اطلاع دهید.
اگر بشکنند یا آسیب ببینید شاید.
کاملا محکم هست ولی خب باید خودتان هم مراقب باشید مثلا چیز سفت و سخت با آن نجوید.
بله، در طول درمان اگر متخصص تشخیص دهد که دندان به سمت درستی حرکت نمی کند، می تواند در یک جلسه براکت را برداشته و در موقعیت جدیدی بچسباند.
