حساسیت دندان بعد از ارتودنسی یکی از آن چالش هایی است که برخی از مراجعان ما چه در طول دوره درمان و چه بلافاصله بعد از باز کردن براکت ها با آن دست و پنجه نرم می کنند. در این مقاله می خواهیم سیر تا پیاز این ماجرا را بررسی کنیم و ببینیم چرا دندان های مرتب شما گاهی ممکن است حساس شوند.
نگاهی کوتاه به دلایل و راهکارهای مدیریت حساسیت دندان در مسیر ارتودنسی
پیش از اینکه وارد بحث های عمیقتر در خصوص حساسیت دندان بعد از ارتودنسی شویم، در این جدول یک نمای کلی از آنچه باعث این حساسیت ها می شود و کارهایی که باید انجام دهید را برایتان خلاصه کردهایم.
| وضعیت زمانی | علت احتمالی حساسیت | راهکار پیشنهادی برای تسکین |
| در طول دوره درمان فعال | جابجایی ریشه ها و التهاب موقت الیاف نگهدارنده دندان | استفاده از غذاهای نرم و مسکن های ساده تحت نظر پزشک |
| بلافاصله بعد از باز کردن براکت | برداشته شدن لایه محافظ چسب و پولیش نهایی مینا | استفاده از خمیردندان های ضد حساسیت و فلورایدتراپی |
| به دلیل تحلیل لثه | عقب نشینی لثه و نمایان شدن بخشی از ریشه دندان | پیوند لثه یا استفاده از پوشش های محافظتی دندانپزشکی |
| ناشی از پوسیدگی پنهان | از دست رفتن املاح مینا (لکه های سفید) در طول درمان | ترمیم های جزئی و استفاده از ژل های بازسازی کننده مینا |
چرا دندان های ما در طول درمان ارتودنسی حساس می شوند؟
خیلی ها فکر می کنند حساسیت دندان فقط مال روزهای آخر ارتودنسی است، اما واقعیت این است که از همان هفته های اول ممکن است شروع شود. دلیلش هم ساده است: دندان ها در یک بافت زنده جابه جا می شوند.
وقتی سیم ارتودنسی سفت می شود، الیاف ظریفی که ریشه را به استخوان وصل کرده اند تحت فشار قرار می گیرند. این فشار، یک التهاب خفیف و طبیعی در اطراف ریشه ایجاد می کند که برای حرکت دندان لازم است.
همین التهاب، پایانه های عصبی داخل دندان را به تغییرات دما حساس تر می کند. نتیجه اینکه خوردن بستنی یا نوشیدنی سرد ممکن است باعث تیر کشیدن لحظه ای شود. این حساسیت معمولاً موقتی است و با عادت کردن دندان به شرایط جدید، خودبه خود کم می شود.
فرآیند برداشتن براکت ها چطور باعث حساسیت موقت می شود؟
وقتی متخصص ارتودنسی براکت را از روی دندان جدا می کند، یک فشار فیزیکی به دندان وارد می شود. بعد از آن، چسب باقی مانده با ابزار پولیش تمیز می شود که گرمای اصطکاکی مختصری روی مینا ایجاد می کند. اما دلیل اصلی حساسیت دندان بعد از ارتودنسی این است:
مینایی که ماه ها زیر براکت پنهان بوده، یک دفعه در معرض هوا، بزاق و دمای محیط قرار می گیرد. این شوک محیطی، دندان را موقتاً حساس می کند تا وقتی که مینا دوباره با کمک بزاق، لایهٔ محافظش را بسازد و به شرایط جدید عادت کند.
نقش لکه های سفید و پوسیدگی های اولیه در ایجاد حساسیت دندان چیست؟
اگر در طول درمان بهداشت را درست رعایت نکردهباشید، باکتری ها اطراف براکت ها اسید تولید می کنند و کلسیم مینا را حل می کنند. نتیجه؟
نتیجه لکه های سفید گچی یا همان پوسیدگی اولیه است. این نقاط متخلخل اند و دیگر مثل مینای سالم عایق نیستند، برای همین سرما و گرما راحت تر به عاج و عصب می رسند. حساسیت دندان بعد از ارتودنسی در این افراد شدیدتر است و معمولاً برای بستن این منافذ ریز، فلورایدتراپی غلیظ لازم می شود.
راهکار موثر برای کاهش حساسیت دندان در خانه چیست؟
خبر خوب این است که در اکثر موارد، این حساسیت ها موقتی هستند و با چند کار ساده می توان آن ها را مدیریت کرد. شما نباید اجازه دهید این تیر کشیدن ها لذت لبخند جدیدتان را از بین ببرد.
- استفاده از خمیردندان های مخصوص: خمیردندان های ضد حساسیت حاوی ترکیباتی مثل نیترات پتاسیم هستند که پایانه های عصبی دندان را آرام می کنند. حتماً از این خمیردندان ها به مدت حداقل دو تا چهار هفته بعد از باز کردن براکت ها استفاده کنید.
- پرهیز از محرک های شدید: برای مدتی دور نوشیدنی های یخ یا بسیار داغ را خط بکشید. همچنین از خوردن میوه های اسیدی مثل لیموترش یا نوشابه های گازدار که می توانند مینای نازک شده را تحریک کنند، پرهیز کنید.
- مسواک زدن با آب ولرم: اگر دندان هایتان به شدت به دمای آب شیر حساس هستند، برای شستن دهان از آب ولرم استفاده کنید تا شوک حرارتی به عصب وارد نشود.
بیشتر بخوانید:
- اصول تغذیه در ارتودنسی (در طول درمان چه بخوریم چه نخوریم؟)
- راهنمای جلوگیری از زرد شدن دندان ها در طول ارتودنسی
- آیا الاینر باعث بوی بد دهان می شود؟ (هرچیزی که باید بدانید)
- موم ارتودنسی چیست و چطور باید از آن استفاده کنیم؟
- با ۴ نوع مسواک ارتودنسی مختلف بیشتر آشنا شوید
- راهنمای جامع بهداشت ارتودنسی (برای هر کسی که ارتودنسی انجام می دهد)
تاثیر سفید کردن دندان بر شدت حساسیت دندان بعد از ارتودنسی چیست؟
بسیاری از مراجعان ما دوست دارند بلافاصله بعد از باز کردن دستگاه ها، دندان هایشان را بلیچینگ یا سفید کنند. اما من همیشه توصیه می کنم که حداقل یک ماه صبر کنید. چرا؟ چون دندان های شما بعد از پایان درمان، هنوز در فاز حساسیت هستند. مواد سفیدکننده دندان حاوی پراکسید هستند که به عمق دندان نفوذ می کنند.
اگر شما این کار را خیلی زود انجام دهید، حساسیت دندان بعد از ارتودنسی را چندین برابر می کنید. اجازه دهید دندان ها ابتدا با بزاق دهان خود را بازسازی کنند و به ثبات برسند، سپس به سراغ درمان های زیبایی تکمیلی بروید.
جدول مقایسه روش های درمانی تخصصی برای رفع حساسیت دندان
اگر روش های خانگی جواب نداد، متخصص از درمان های پیشرفته تر در مطب استفاده می کند.
| روش درمان تخصصی | نحوه عملکرد | ماندگاری تاثیر |
| وارنیش فلوراید | ایجاد یک لایه محافظ سخت روی مینا و بستن منافذ | ۳ تا ۶ ماه |
| لیزر دندانپزشکی | بستن لوله های عاجی با انرژی نور و کاهش تحریک عصب | طولانی مدت |
| باندینگ رزین | پوشاندن فیزیکی نقاط حساس ریشه با مواد همرنگ دندان | دائمی (تا زمان سایش) |
| خمیرهای بازسازی کننده | جایگزینی املاح از دست رفته مینا با کلسیم و فسفات | نیاز به تکرار دارد |
آیا نگهدارنده های ارتودنسی هم می توانند باعث حساسیت شوند؟
گاهی اوقات مراجعان فکر می کنند که خودِ پلاک های نگهدارنده (ریتینر) باعث درد یا حساسیت شده اند. واقعیت این است که ریتینر نباید باعث تیر کشیدن دندان به سرما شود. اما اگر ریتینر خیلی سفت باشد یا به لبه لثه فشار بیاورد، می تواند باعث ایجاد یک درد مبهم یا التهاب موضعی شود.
اگر حس می کنید حساسیت دندان بعد از ارتودنسی شما با گذاشتن ریتینر بیشتر می شود، حتماً باید به متخصص خود مراجعه کنید تا لبه های پلاک را تنظیم کند. یادتان باشد که تمیز نگه داشتن خودِ ریتینر هم مهم است؛ چون تجمع باکتری روی پلاک می تواند باعث تحریک لثه ها و ایجاد حس ناراحتی در دندان ها شود.
چه زمانی حساسیت دندان زنگ خطری برای یک مشکل جدی تر است؟
اگرچه گفتیم که مقداری حساسیت طبیعی است، اما نباید از هر دردی به سادگی گذشت. اگر حساسیت شما به صورت دردهای شبانه و ضربان دار درآمده است، یا اگر فقط یکی از دندان هایتان به شدت حساس شده و با مسکن هم آرام نمی شود، ممکن است یک مشکل دیگر در میان باشد.
به عنوان مثال:
گاهی فشار ارتودنسی می تواند یک پوسیدگی قدیمی پنهان را فعال کند یا باعث آسیب به عصب دندان (پالپیت) شود. در این موارد، حساسیت دندان بعد از ارتودنسی دیگر یک پاسخ طبیعی نیست و شاید دندان نیاز به درمان ریشه یا همان عصب کشی داشته باشد. پس اگر درد از حالت “تیر کشیدن لحظه ای” به حالت “درد مداوم” تغییر کرد، بدون معطلی با پزشک خود تماس بگیرید.
نقش بزاق دهان در درمان طبیعی حساسیت دندان ها چیست؟
بزاق شما در واقع یک معجون معجزه آسا برای دندان هایتان است. بزاق حاوی مقادیر زیادی کلسیم و فسفات است که به طور مداوم سعی می کنند وارد ساختار دندان شود و مینا را بازسازی کنند. برای اینکه این فرآیند طبیعی به درستی انجام شود و حساسیت دندان بعد از ارتودنسی سریع تر از بین برود، باید دهان تان را همیشه مرطوب نگه دارید.
مثلا جویدن آدامس های بدون قند حاوی زایلیتول می تواند به ترشح بیشتر بزاق کمک کند. هر چقدر جریان بزاق در دهان شما بیشتر باشد، دندان ها سریع تر لایه محافظ خود را بازپس می گیرند و به دمای محیط عادت می کنند.
چطور از حساسیت دندان در حین یا بعد از درمان ارتودنسی پیشگیری کنیم؟
همیشه پیشگیری بهتر از درمان است. برای اینکه بعد از باز کردن بریس ها با دردهای کلافه کننده روبرو نشوید، باید از همان روز اول نصب دستگاه ها مراقب باشید.
- استفاده از واترپیک یا واترجت: این دستگاه با فشار آب، پلاک ها را از نقاطی که مسواک نمی رسد پاک می کند و مانع از ضعیف شدن مینای دندان می شود.
- جرم گیری منظم: هر ۶ ماه یکبار برای جرم گیری در طول درمان به دندانپزشک مراجعه کنید تا لثه هایتان سالم بماند و ریشه دندان نمایان نشود.
- تغذیه هوشمندانه: مصرف قند و اسید را به حداقل برسانید تا مینای دندان شما در طول جابجایی تضعیف نشود.
سوالات متداولی که درباره حساسیت دندان در ارتودنسی می پرسند
در اکثر افراد این حس بین یک تا دو هفته کاملاً برطرف می شود.
دهان شویه های معمولی که حاوی الکل هستند ممکن است حساسیت را بیشتر کنند. بهتر است از دهان شویه های مخصوص دندان های حساس یا فلورایددار بدون الکل استفاده کنید.
لزوماً خیر. تحلیل ریشه معمولاً با رادیوگرافی تشخیص دادهمیشود و علائم آن با حساسیت به سرما و گرما متفاوت است. حساسیت دمایی بیشتر به مینا و عصب مربوط است.
مصرف لبنیات به دلیل کلسیم فراوان و سبزیجات حاوی فیبر که باعث تحریک ترشح بزاق می شوند، بهترین گزینه های غذایی در این دوران هستند.
