برای بسیاری از کسانی که به فکر مرتب کردن دندان هایشان هستند، مدت زمان ارتودنسی یک نگرانی بزرگ است. این موضوع فقط به خاطر ظاهر دندان ها نیست؛ بلکه تأثیر زیادی روی زندگی روزمره، چیزهایی که می توانیم بخوریم و حتی روابط اجتماعی مان دارد.
اما خب، راستش را بخواهید، نمی توانیم یک جواب ثابت برای همه بدهیم. مدت زمانی که ارتودنسی طول می کشد، متفاوت است و به عوامل زیادی بستگی دارد. در این مقاله، می خواهیم این عوامل را دقیق تر بررسی کنیم تا یک دید واقعی از زمان بندی درمان پیدا کنیم.
راهنمای زمانی درمان ارتودنسی (تخمین و عوامل مؤثر) در یک نگاه
| دستهبندی | موضوع / نوع درمان | میانگین مدت زمان (تخمینی) | توضیحات کلیدی |
| تخمین کلی | میانگین استاندارد | ۱۲ تا ۳۰ ماه | یک بازه کلی که برای اکثر بیماران صادق است. |
| بر اساس نوع مشکل | جابهجایی ۱ یا ۲ دندان | ۶ تا ۹ ماه | برای اصلاحات بسیار جزئی. |
| بینظمی خفیف جلو | ۱۲ تا ۱۵ ماه | وقتی فقط دندانهای جلویی کمی نامرتب هستند. | |
| اصلاح کامل هر دو فک | ۱۸ تا ۲۴ ماه | درمان استاندارد برای ردیف کردن کامل دندانها. | |
| همراه با کشیدن دندان | ۲۰ تا ۳۰ ماه | چون بستن فضاهای خالی زمان بیشتری میبرد. | |
| مدت زمان ارتودنسی برای جراحی فک | بیش از ۲۴ ماه | پیچیدهترین حالت که نیاز به هماهنگی فک و دندان دارد. | |
| عوامل تسریعکننده | سن پایین (نوجوانان) | سریعتر | به دلیل نرمتر بودن استخوان فک و واکنش سریع به فشار. |
| همکاری بیمار | بسیار تاثیرگذار | مراجعه منظم، استفاده از کشها و رعایت بهداشت دهان. | |
| عوامل کندکننده | سن بالا (بزرگسالان) | طولانیتر | به دلیل تراکم بالای استخوان فک و ثابت شدن ساختار آن. |
| آسیب به دستگاه | اضافهشدن چند ماه | شکستن براکت یا سیم به دلیل خوردن غذاهای سفت. | |
| مشکلات لثه و پوسیدگی | توقف درمان | تا زمانی که پوسیدگی درمان نشود، حرکت دندان متوقف میشود. | |
| مرحله پس از درمان | استفاده از نگهدارنده | ۶ ماه تا چند سال | برای جلوگیری از بازگشت دندانها به جای قبلی (بسیار مهم). |
برای تخمین مدت زمان ارتودنسی باید بدانیم که هیچ دو بیماری شبیه هم نیستند ….
مدت زمان ارتودنسی نه یک عدد ثابت است و نه می توان آن را از قبل به طور قطعی پیش بینی کرد. حتی اگر دو نفر دندان های نامرتبی شبیه به هم داشته باشند این موارد باعث می شود روند درمان متفاوتی داشته باشند:
- شرایط بدنی
- سبک زندگی
- وضعیت استخوان فک
- و حتی عادت های روزمره
- سن و سال
- و …
با این حال، به طور معمول، بیشتر بیماران بین ۱۲ تا ۳۰ ماه تحت درمان ارتودنسی قرار می گیرند. این بازه زمانی، فقط یک تخمین میانگین بر اساس تجربه های دندانپزشکی است و ممکن است برای بعضی ها کوتاه تر و برای بعضی دیگر طولانی تر باشد.
مهم ترین عواملی که زمان ارتودنسی را تعیین می کنند این ها هستند
همانطور که گفتیم، مدت زمان ارتودنسی برای هر فرد متفاوت است. حالا بیایید ببینیم چه عواملی روی این زمان تأثیر می گذارند:
۱. شدت مشکل ارتودنسی
خب، بدیهی است که جابه جا کردن چند دندان به مراتب آسان تر از اصلاح ساختار کامل فک یا برطرف کردن مشکل جفت نبودن دو فک روی هم است. هر چقدر نامرتبی دندان ها گسترده تر و پیچیده تر باشد زمان بیشتری برای:
- اعمال نیروهای ارتودنسی
- ثابت کردن وضعیت جدید دندان ها
- و بازسازی استخوان اطراف آن ها نیاز داریم.
این یعنی یک مشکل ساده خیلی سریع تر حل می شود تا یک ناهنجاری شدید. برای مثال مدت زمان ارتودنسی برای فاصله دندان (اگر کم باشد) بسیار کوتاه تر از مدت زمان درمان مشکلات پیچ خوردگی های شدید دندانی هست.
۲. سن بیمار
به طور کلی، درمان ارتودنسی در سنین پایین تر معمولاً با سرعت بیشتری پیش می رود. دلیلش هم این است که استخوان های نوجوانان نرم تر هستند. و واکنش پذیری بالاتری نسبت به فشارهای ارتودنسی دارند.
اما مدت زمان ارتودنسی بزرگسالان، به خاطر این موارد طولانی تر است:
- تراکم بیشتر استخوان
- و ثابت بودن ساختار فک (دیگر رشدی وجود ندارد)
- حرکت کندتر و تدریجی دندان ها
البته امروزه درمان ارتودنسی بزرگسالان هم با موفقیت زیادی انجام می شود، اما در بیشتر موارد، زمان آن طولانی تر از ارتودنسی کودکان و نوجوانان است.
۳. نوع دستگاه ارتودنسی
سیستم های ارتودنسی مختلف، سرعت و الگوی درمانی متفاوتی دارند. ارتودنسی ثابت فلزی سنتی، هنوز هم یکی از دقیق ترین و پایدارترین روش هاست. اما در برخی سیستم های جدیدتر مثل ارتودنسی دیمون یا ارتودنسی لینگوال (پشت دندانی)، ممکن است زمان درمان در بعضی بیماران کوتاه تر شود.
این نکته هم مهم است که دستگاه های شفاف یا همان ارتودنسی نامرئی (مثل الاینرهای متحرک) اغلب نیاز به همکاری بیشتری از طرف بیمار دارند. اگر این دستگاه ها به طور منظم یا درست استفاده نشوند، مدت زمان ارتودنسی به راحتی طولانی تر خواهد شد. پس همکاری شما در اینجا خیلی تعیین کننده است.
۴. همکاری بیمار
یکی از مهم ترین عواملی که مستقیماً روی زمان ارتودنسی تأثیر می گذارد، پایبندی و همکاری بیمار با دستورات ارتودنتیست است. مثلاً:
- مراجعه منظم به کلینیک و عدم تأخیر در جلسات تنظیم: هر جلسه تنظیم بریس ها یا دریافت الاینر جدید، قدمی رو به جلو در درمان است.
- رعایت بهداشت دهان و دندان برای جلوگیری از پوسیدگی: دندان های پوسیده یا لثه های بیمار، روند درمان را مختل می کنند و ممکن است نیاز به توقف ارتودنسی برای درمان این مشکلات باشد.
- استفاده منظم از کش ها یا ابزارهای مکمل در صورتی که متخصص ارتودنسی توصیه کرده. این ابزارها برای حرکت های دقیق تر دندان ها ضروری اند.
هرگونه سهل انگاری در این زمینه ها می تواند روند درمان را متوقف یا حتی به عقب برگرداند و طبیعتاً مدت زمان ارتودنسی را طولانی تر کند.
۵. وضعیت استخوان و لثه
در برخی افراد، استخوان اطراف ریشه دندان به خوبی به نیروهای ارتودنسی پاسخ نمی دهد یا دچار تحلیل زودرس می شود. همچنین، بیماری های لثه می توانند مانع از ثابت شدن موقعیت جدید دندان ها شوند و حتی باعث آسیب های جدی تر شوند.
ارتودنتیست در طول درمان، سلامت بافت های نگهدارنده دندان (استخوان و لثه) را با دقت زیر نظر دارد تا مطمئن شود که روند ارتودنسی باعث آسیب به ساختارهای اطراف دندان نمی شود. سلامت این بافت ها برای حرکت ایمن و پایدار دندان ها ضروری است.
بیشتر بخوانید: آیا مدت زمان ارتودنسی نامرئی کمتر از ارتودنسی معمولی است؟
ارتودنسی چه مدت باید بمونه؟ (بر اساس شرایط مختلف)
برای آن که دید دقیق تری نسبت به مدت زمان ارتودنسی پیدا کنید، برخی شرایط متداول را مرور می کنیم:
| نوع درمان | میانگین مدت زمان درمان |
| جابه جایی یک یا دو دندان | ۶ تا ۹ ماه |
| درمان بی نظمی خفیف دندان های جلو | ۱۲ تا ۱۵ ماه |
| اصلاح کامل فک بالا و پایین | ۱۸ تا ۲۴ ماه |
| درمان همراه با کشیدن دندان | ۲۰ تا ۳۰ ماه |
| ارتودنسی همراه با جراحی فک | بالای ۲۴ ماه |
دقت داشته باشید که این اعداد قطعی نیستند و تنها میانگین تجربه شده در بیماران واقعی هستند.
چرا برخی بیماران ارتودنسی طولانی تری دارند؟
گاهی طولانی شدن مدت زمان ارتودنسی صرفاً به دلیل شرایط دهان و دندان بیمار نیست. عوامل خارجی هم می توانند در این موضوع نقش داشته باشند. مثلاً:
- تأخیر مکرر در مراجعه به جلسات تنظیم
- شکستگی براکت ها یا سیم ها و تأخیر در تعمیر آن ها
- بی توجهی به تغذیه و خوردن غذاهای سخت و چسبناک
- مصرف دخانیات و تأثیر آن بر بافت های اطراف دندان
هر کدام از این موارد می تواند درمانی که باید طی ۱۸ ماه تمام می شد را به ۲۴ ماه یا بیشتر بکشاند.
مدت زمان ارتودنسی فک پایین با فک بالا فرق دارد؟
بله، سرعت جابهجایی دندان ها در دو فک معمولاً یکسان نیست. استخوان فک پایین متراکم تر و سخت تر است، به همین دلیل دندان های پایین نسبت به فک بالا کمی با مقاومت بیشتری حرکت می کنند. در مقابل، بافت فک بالا اسفنجی تر است و دندان ها در آن راحت تر جابهجا می شوند. البته طول درمان نهایی بیشتر از ساختار فک، به شدت ناهنجاری، میزان شلوغی دندان ها و نحوه قرارگیری آن ها روی هم بستگی دارد.
در نهایت بدانید که پایان ارتودنسی به معنی پایان همه چیز نیست!!
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور می شود با برداشتن براکت ها، درمان ارتودنسی به پایان رسیدهاست. در حالی که مرحله نگهداری (Retention) بخش بسیار مهمی از کل فرآیند درمان ارتودنسی محسوب می شود و نقشی حیاتی در پایداری نتایج دارد.
بعد از اینکه دستگاه های ارتودنسی برداشته می شوند (یعنی مدت زمان ارتودنسی تمام شد)، دندان ها تمایل طبیعی دارند که به آرامی به موقعیت قبلی خود بازگردند. برای جلوگیری از این اتفاق و حفظ زیبایی و نظم دندان ها، از پلاک های نگهدارنده (ریتینر) استفاده می شود. این ریتینرها به ثابت نگه داشتن دندان ها در جایگاه جدیدشان کمک می کنند.
مدت زمان استفاده از ریتینر می تواند بین شش ماه تا چند سال متفاوت باشد…
حتی در برخی موارد، ارتودنتیست توصیه می کند که استفاده شبانه از ریتینر تا همیشه ادامه پیدا کند تا از هرگونه بازگشت دندان ها به وضعیت قبل، جلوگیری شود. پس، ریتینرها نقش کلیدی در حفظ لبخند زیبای شما بعد از ارتودنسی دارند.
پرسش و پاسخ درباره مدت زمان ارتودنسی دندان
برخی تکنولوژی های جدید ادعا می کنند که درمان را سریع تر می کنند، اما این موضوع برای همه قابل اجرا نیست. گاهی تغییرات سریع، باعث آسیب های جبران ناپذیر می شود.
بله. شکستن یا جدا شدن براکت ها باعث می شود نیروی وارده به دندان متوقف شود. اگر اصلاح سریع انجام نشود، مدت زمان ارتودنسی دندان افزایش می یابد.
در شرایط خاص، بله. اما توقف طولانی مدت بدون برنامه می تواند باعث بازگشت دندان ها و طولانی تر شدن درمان شود.
