اینجا قرار است درباره بهبود تنفس دهانی با ارتودنسی صحبت کنیم. مشکلی که خیلی ها فکر می کنند فقط یک عادت ساده است، اما در واقعیت نشانه ای از مشکل “تنفس دهانی” است. شاید برایتان عجیب باشد اگر بگویم راه حل این مشکل، همیشه در مطب متخصص گوش و حلق و بینی نیست؛ گاهی اوقات کلید ماجرا دست یک دکتر ارتودنسی خوب است.
چرا برای داشتن بدنی سالم تر حتما باید از بینی نفس بکشیم؟
ببینید بینی ما انسان ها فقط برای بوییدن نیست؛ یک دستگاه تصفیه هوا و گرم کن پیشرفته است. وقتی از بینی نفس می کشیم، هوا تمیز، مرطوب و گرم می شود و بعد به ریه می رسد. اما وقتی به خاطر گرفتگی یا عادت از دهان نفس می کشیم، هوای سرد و آلوده مستقیماً وارد سیستم بدن می شود.
اینجاست که می فهمیم چرا تنفس از راه دهان برای سلامتی مضر است. …
این کار باعث خشکی دائمی دهان می شود و چون بزاق کمتری دارید، دندان هایتان زودتر می پوسد و لثه ها ورم می کنند. اما مضرات تنفس از راه دهان فقط به دندان محدود نمی شود:
- اکسیژن کمتری به مغز می رسد
- زیر چشم ها گود می افتد
- و فرد همیشه احساس خستگی می کند.
- در کودکان این موضوع حتی جدی تر است و می تواند فرم صورت شان را تغییر دهد و باعث کشیده و دراز شدن صورت شود.
بنابراین باید همیشه از بینی نفس کشید و اگر تنفس دهانی است، فکری به حالش کنید.
بیشتر بخوانید: با ارتودنسی کودکان زیربنای لبخندی سالم، از دوران کودکی آغاز می شود
خب ارتودنسی چطور به برطرف کردن تنفس دهانی کمک می کند؟
شاید بپرسید سیم کشی دندان چه ربطی به بینی دارد؟ جواب در ساختمان صورت شماست. سقف دهان (کام) و کف حفره بینی، مثل دو طبقه از یک ساختمان هستند که یک سقف مشترک دارند. اگر فک بالای شما تنگ و باریک باشد (که معمولاً باعث می شود دندان ها جا نشوند و کج شوند)، یعنی سقف دهان تان تنگ است. وقتی سقف دهان تنگ باشد، طبقه بالایی یعنی کف بینی هم تنگ می شود.
این تنگی باعث می شود هوا به سختی از بینی رد شود و فرد ناچار شود دهانش را باز کند. در این شرایط، متخصص با انجام بهبود تنفس دهانی با ارتودنسی و پهن کردن فک بالا، عملاً راهروهای بینی را گشاد می کند تا هوا راحت تر جریان پیدا کند.
ارتودنسی دقیقاً چطور راه تنفس را باز می کند؟
متخصص ارتودنسی بر اساس سن و مشکل بیمار، از روش های مختلفی استفاده می کند که هم دندان ها را درست می کند و هم راه نفس را. چه روش هایی؟ مشخصا این موارد:
دستگاه های وسیع کننده فک در کودکان
یکی از بهترین روش ها برای بهبود تنفس دهانی با ارتودنسی، استفاده از دستگاهی به نام “اکسپندر” یا وسیع کننده کام است. این دستگاه به سقف دهان وصل می شود و به آرامی فک بالا را از عرض پهن می کند. با باز شدن فک بالا، راه هوایی بینی هم باز می شود. تحقیقات نشان داده این روش می تواند مقاومت راه هوایی را به شدت کم کند و کودک را از شر تنفس دهانی نجات دهد.
بیشتر بخوانید: راه حل قطعی برای مشکل کوچک بودن فک بالا یا پایین چیست؟
جلو آوردن فک پایین برای رفع خروپف
گاهی مشکل از بینی نیست، بلکه فک پایین عقب است. وقتی فک پایین عقب باشد، زبان فضای کافی ندارد و به سمت گلو هل داده می شود، مخصوصاً وقتی خوابیم. این یکی از اصلی ترین علت نفس کشیدن با دهان باز در خواب و خروپف های شبانه است.
در این موارد، ارتودنسی با هدایت فک پایین به سمت جلو (با پلاک های مخصوص در کودکی یا جراحی فک در بزرگسالان)، فضای پشت گلو را باز می کند تا اکسیژن راحت تر رد شود.
درمان اپن بایت و بسته شدن لب ها
کسانی که دندان های جلویی شان به هم نمی رسد (اپن بایت)، نمی توانند لب هایشان را راحت روی هم بگذارند. وقتی لب باز بماند، ناخودآگاه تنفس دهانی می شود. متخصص ارتودنسی با درمان این فاصله و جفت کردن دندان ها، به بیمار کمک می کند تا لب هایش را راحت ببندد. این اولین قدم برای برگشتن به تنفس صحیح از بینی است.
چرا کودکی بهترین زمان برای این درمان است؟
درمان زودهنگام در موضوع تنفس خیلی مهم است. در کودکی، استخوان های صورت هنوز نرم هستند و شکل پذیر. اگر کودک شما علائمی مثل خروپف، خشکی دهان صبحگاهی یا تنگی فک بالا دارد، سن ۷ یا ۸ سالگی طلایی ترین زمان برای مراجعه است.
با مداخله به موقع و درمان تنفس دهانی با ارتودنسی، نه تنها جلوی نامرتبی شدید دندان ها گرفته می شود، بلکه از تغییر شکل صورت (دراز شدن صورت) جلوگیری شده و اکسیژن رسانی به مغز کودک بهتر می شود. کودکانی که خوب می خوابند و اکسیژن کافی می گیرند، در مدرسه هم تمرکز و یادگیری بهتری دارند.
وقتی راه تنفس باز شود چه تغییری در زندگی ایجاد می شود؟
| وضعیت با تنفس دهانی | وضعیت بعد از درمان ارتودنسی و تنفس صحیح |
|---|---|
| خواب | خواب سبک، همراه با خروپف و پریدن از خواب |
| انرژی روزانه | خستگی اول صبح، کلافگی و کم حوصلگی |
| سلامت دندان | خشکی دهان، پوسیدگی زیاد و لثه های ورم کرده |
| تمرکز | حواس پرتی و مشکل در یادگیری (مخصوصاً کودکان) |
آیا برای بهبود تنفس دهانی؛ ارتودنسی به تنهایی کافی است؟
خیلی وقت ها بله. اما گاهی اوقات بهبود تنفس دهانی با ارتودنسی باید همراه با درمان های دیگر باشد. مثلا:
- اگر کودکی لوزه سوم خیلی بزرگی داشته باشد
- یا مثلا پولیپ بینی داشته باشد
اول باید متخصص گوش و حلق و بینی این موانع را بردارد. اما نکته اینجاست که حتی بعد از عمل لوزه، چون فرم فک تغییررده، فرد باز هم از دهان نفس می کشد. اینجاست که ارتودنسی وارد می شود تا ساختار فک را اصلاح کند و شرایط را برای تنفس طبیعی مهیا سازد.
این تمرین را هم می توان برای ترک عادت تنفس دهانی در نظر گرفت
بعد از اینکه فک پهن شد و دندان ها مرتب شدند، شاید هنوز از روی عادت قدیمی با دهان نفس بکشید. در این مرحله باید به بدن تان یادآوری کنید که مسیر درست کجاست. متخصص ممکن است تمرینات عضلانی به شما بدهد یا از چسب های مخصوص خواب استفاده کند تا مغز دوباره یاد بگیرد که لب ها را ببندد و از بینی نفس بکشد.
به عنوان جمع بندی: بله بهبود تنفس دهانی با ارتودنسی واقعیت دارد …
در واقع درمان تنفس دهانی با ارتودنسی یک معامله دو سر سود است. هم صاحب لبخندی زیبا و دندان هایی مرتب می شوید و هم با هر بار نفس کشیدن، اکسیژن سالم و کافی را به بدن تان هدیه می دهید. خواب راحت و سلامت بدن، ارزش این درمان را دارد. اگر هنوز درمان خود را شروع نکرده اید می توانید برای یک جلسه مشاوره تخصصی به کلینیک های ما مراجعه کنید.
پاسخ به سوالات رایج در خصوص بهبود تنفس دهانی با ارتودنسی
بله، اگر علت خروپف تنگی فک یا عقب بودن فک پایین باشد، ارتودنسی با باز کردن راه هوایی، خروپف را درمان یا خیلی کم می کند.
بله، اما ممکن است کمی سخت تر باشد. در بزرگسالان معمولاً از دستگاه های قوی تر (پیچ های فکی) یا جراحی فک برای باز کردن راه تنفس استفاده می شود.
معمولاً نه، اما متخصصان امروزه خیلی محتاط هستند و سعی می کنند با روش های دیگر فضا ایجاد کنند تا فضای زبان کم نشود.
وسیع کردن فک معمولاً چند ماه زمان می برد اما کل پروسه ارتودنسی و تثبیت وضعیت حدود ۱.۵ تا ۲ سال طول می کشد.
