مسواک های معمولی هر چقدر هم گران قیمت و کاربردی باشند، اما فقط می توانند سطوح رویی و پشتی دندان را تمیز کنند. یعنی عملاً کاربردی برای تمیز کردن فضای بین دندان ها ندارند. اینجاست که یک ابزار کوچک، ظریف و فوق العاده مهم به نام مسواک بین دندانی وارد روتین بهداشت می شود.
این مسواک آخرین بازمانده های غذا و پلاک را از فضای بین دندان های شما خارج کند و استفاده از آن به شدت توصیه می شود. اینجا قرار است همه چیز درباره این مسواک ها را با هم بررسی کنیم.
خلاصه ای از ویژگی ها و کاربردهای اصلی برس های بین دندانی
در این جدول مهم ترین نکاتی که باید در خصوص یک مسواک بین دندانی بدانید را آورده ایم. اگر زمان کافی برای مطالعه کل مقاله ندارید نگاهی به همین جدول بی اندازید:
| ویژگی مورد بررسی | توضیحات کاربردی و ساده | اهمیت این ویژگی |
|---|---|---|
| ساختار برس | دارای یک تنه فلزی یا پلاستیکی بسیار نازک با موهای ظریف دور آن | نفوذ به تنگ ترین فضاهای بین دندان |
| تنوع سایز | از سایزهای بسیار ریز (۰.۴ میلی متر) تا سایزهای درشت (۱.۵ میلی متر) | مطابقت با فواصل مختلف در دهان شما |
| قابلیت انعطاف | بدنه منعطف برای دسترسی به دندان های آسیاب عقبی | جلوگیری از آسیب به لثه در نقاط دور از دسترس |
| زمان تعویض | معمولاً هر یک تا دو هفته یک بار (بسته به فرسودگی موها) | حفظ قدرت پاک کنندگی و جلوگیری از تجمع باکتری |
| مناسب برای | افراد با دندان های فشرده، ارتودنسی، ایمپلنت و روکش | پاکسازی تخصصی نقاطی که مسواک نمی رسد |
اصلا منظور از مسواک بین دندانی چیست؟
مسواک بین دندانی یک برس کوچک و باریک است که سرش از موهای نرم و انعطاف پذیر ساختهمیشود و در اندازه های مختلف وجود دارد. کار اصلی اش تمیز کردن فاصلهٔ بین دندان هاست (جایی که مسواک معمولی به آن نمی رسد).
این برس را به آرامی بین دو دندان فرو می برید و با چند حرکت جلو و عقب، پلاک ها و ذرات غذایی که آنجا پنهان شدهاند را بیرون می کشد. ساده، کم جا و مؤثر است و اگر آن را به برنامه روزانه اضافه کنید، خیلی از دردسرهای بعدی مثل پوسیدگی و التهاب لثه را از خودتان دور کرده اید.
وقتی مسواک معمولی هست چه نیازی به مسواک بین دندانی داریم؟
همانطور که در مقدمه هم گفتیم مسواک معمولی فقط روی دندان را تمیز می کند و به فاصلهٔ بین دندان ها نمی رسد. همان جاهایی که پلاک میکروبی جمع می شود و چون کسی سراغش نمی رود، آرام آرام تبدیل به جرم می شود. مسواک بین دندانی کارش تمیز کردن همین فضاهای باریک و تاریک است. در واقع مسواک بین دندانی جایگزین مسواک معمولی نیست و مکمل آن هست.
مسواک بین دندانی چه تفاوتی با نخ دندان دارد؟
بسیاری از مردم فکر می کنند این دو وسیله جایگزین هم هستند. در حالی که هر کدام وظیفه خاص خودشان را دارند. برای اینکه بدانید کدام برای شما بهتر است، به این مقایسه دقت کنید.
| پارامتر مقایسه | نخ دندان سنتی | مسواک بین دندانی |
|---|---|---|
| دسترسی به فضاهای بسیار تنگ | عالی و بی رقیب | کمی محدودتر |
| تمیز کردن سطوح مقعر دندان | ضعیف (نخ دندان صاف است) | عالی (موهای برس به گودی ها نفوذ می کنند) |
| راحتی در استفاده | نیاز به مهارت دست بالا دارد | بسیار آسان و سریع حتی برای سالمندان |
| کاربرد در ارتودنسی | سخت و زمان بر است | بسیار راحت و کاربردی |
| ماساژ لثه | ندارد | باعث بهبود گردش خون در لثه می شود |
در واقع، برای فضاهای خیلی به هم چسبیده، نخ دندان هنوز کاربردی ترین ابزار است؛ اما برای فضاهای بازتر، دندان های آسیاب و افرادی که ارتودنسی یا پل دندانی دارند، مسواک بین دندانی عملکرد بسیار بهتری از خود نشان می دهد. ایده آل ترین حالت این است که از هر دو ابزار در کنار هم استفاده کنید.
چطور مسواک بین دندانی مناسب انتخاب کنیم؟
مسواک بین دندانی را باید دقیقاً به اندازهٔ فاصلهٔ بین دندان هایتان انتخاب کنید. نه بزرگتر که به زور بخواهد جا برود و نه کوچک تر که به دیوارهٔ دندان نرسد. برس مناسب باید به راحتی و بدون فشار وارد فضا شود.
سایزهای رایج در داروخانه ها این ها هستند:
- ۰ یا صورتی: برای فاصله های خیلی کم
- ۱ یا نارنجی: فاصله های کم
- ۲ یا قرمز: فاصله های معمولی
- ۳ یا آبی: فاصله های نسبتاً زیاد
- ۴ به بالا: برای جاهایی که روکش یا ایمپلنت دارید
روش صحیح حرکت دادن برس در فضاهای تنگ دندانی به چه صورت است؟
یادگیری تکنیک درست استفاده از مسواک بین دندانی از خودِ وسیله مهم تر است. شما نباید مثل یک ارّه برقی با آن رفتار کنید! این مراحل ساده را دنبال کنید تا بدون آسیب به لثه، بهترین نتیجه را بگیرید:
- ابتدا سر مسواک را کمی مرطوب کنید (نیاز به خمیردندان نیست، مگر به دستور دکتر).
- مسواک را با زاویه کمی نسبت به لثه، به آرامی وارد فضای بین دو دندان کنید.
- وقتی برس وارد شد، آن را ۲ تا ۳ بار به صورت افقی (عقب و جلو) حرکت دهید.
- حالا مسواک را خارج کرده، آن را بشویید و به سراغ فضای بعدی بروید.
- بعد از تمام شدن کار، برس را بشویید و در فضای باز بگذارید تا خشک شود.
این نکته هم مهم است
بسیاری از بیماران در دفعات اول استفاده، شاهد خونریزی لثه هستند و به همین خاطر ترسیده و استفاده از آن را قطع می کنند. باید بدانید که این خونریزی نشانه التهاب قبلی لثه است، نه آسیب دیدن توسط مسواک. اگر یک هفته به صورت منظم از مسواک بین دندانی استفاده کنید، لثه های شما سالم تر شده و خونریزی کاملاً قطع می شود.
چرا استفاده از این ابزار برای کسانی که ارتودنسی دارند یک ضرورت است؟
اگر سیم و براکت در دهان دارید، حتما می بایست از مسواک بین دندانی کمک بگیرید. براکت ها و سیم های ارتودنسی بهترین جا برای قایم شدن ذرات غذا هستند. مسواک های معمولی هر چقدر هم تلاش کنند، نمی توانند زیر سیم اصلی و کناره های براکت را تمیز کنند. اگر این نقاط تمیز نشوند، بعد از باز کردن بریس ها با لکه های سفید زشتی روی دندان ها مواجه می شوید که در واقع شروع پوسیدگی هستند.
ما به بیماران ارتودنسی توصیه می کنیم که …
همیشه یک مسواک بین دندانی مینی در جیب یا کیف خود داشته باشند. بعد از هر وعده غذایی یا حتی میان وعده در خارج از خانه، با این برس کوچک زیر سیم ها را تمیز کنید. این کار نه تنها جلوی پوسیدگی را می گیرد، بلکه از التهاب لثه که در دوران ارتودنسی بسیار شایع است، جلوگیری می کند. یادتان باشد که دندان های ردیف اما پوسیده، هیچ زیبایی ندارند.
مهم ترین مزایای مسواک بین دندان چیست؟
استفاده مداوم از مسواک بین دندانی فقط برای جلوگیری از خرابی دندان نیست. در لیست زیر چند مورد از مهم ترین مزایایی که این عادت کوچک به زندگی شما اضافه می کند را آورده ایم:
- کاهش چشمگیر بوی بد دهان که ناشی از تخمیر باقی مانده غذا بین دندان هاست.
- جلوگیری از خونریزی لثه و پیشگیری از بیماری های خطرناکی مثل پریودنتیت.
- حفظ سلامت و درخشش دندان های ایمپلنت شده و افزایش طول عمر روکش ها.
- صرفه جویی در هزینه های سنگین دندانپزشکی با پیشگیری از پوسیدگی های مخفی.
در زمان استفاده از این مسواک باید از چه اشتباهاتی دوری کنیم؟
برای اینکه به لثه های خود آسیب نزنید، این لیست از اشتباهات معمول را به خاطر بسپارید و هرگز تکرارشان نکنید:
- استفاده از خمیردندان های زبر و سفیدکننده روی برس که باعث سایش لثه می شود.
- اصرار به وارد کردن برس به فضاهایی که آنقدر تنگ هستند که مسواک جا نمی رود.
- استفاده طولانی مدت از یک برس (بیش از دو هفته) که موهایش ریخته یا کج شده است.
چطور از مسواک خود مراقبت کنیم تا آلودگی منتقل نکند؟
مسواک بین دندانی مستقیم با باکتری های دهان در تماس است، پس مراقبت از آن مهم است. بعد از هر بار استفاده، خوب زیر آب بشوییدش تا ذره ای غذا لای موهایش نماند. بعد در جای خشک و دور از فضای باز دستشویی بگذارید. درپوش تهویه دارش هم برای همین است که برس کپک نزند و آلوده نشود.
یادتان باشد این وسیله کاملاً شخصی است و نباید با کسی شریکش شوید. اگر موهای برس تغییر شکل داد یا مفتولش شل و خم شد، وقت تعویضش رسیده. برس کهنه هم لثه را اذیت می کند، هم خوب تمیز نمی کند.
سوالات متداولی که مردم درباره مسواک های بین دندانی می پرسند
خیر این یک باور غلط است. این مسواک ها فقط پلاک و جرم را پاک می کنند. اگر حس می کنید فضا باز شده، به این خاطر است که ورم لثه شما خوابیده و حالا فضای واقعی دندان تان را می بینید که قبلاً با میکروب پر شده بود.
بهترین زمان، یک بار در شبانه روز و قبل از مسواک زدن اصلی است.
بله اکثر برندهای معتبر مسواک بین دندانی بدنه منعطفی دارند که به شما اجازه می دهد سر آن را با زاویه ۹۰ درجه خم کنید تا به راحتی بین دندان های آسیاب عقبی نفوذ کند.
دیگر از آن استفاده نکنید و آن را دور بیندازید. اصرار به استفاده از برس شکسته می تواند باعث زخم شدن لثه یا آسیب به بافت نرم دهان شود.
