همه چیز درباره جنس الاینرهای شفاف ارتودنسی نامرئی

سؤالی که همیشه در ذهن مراجعان من ایجاد می شود این است که چطور یک تکه پلاستیک ساده می تواند دندان های سخت را جابه جا کند؟ پاسخ این سؤال در مهندسی پیچیده ای نهفته است که در جنس الاینرهای شفاف ارتودنسی نامریی به کار رفته است. در این نوشتار می خواهیم دقیقا به همین موضوع بپردازیم.

نگاهی گذرا به ویژگی های فنی پلاک های نامرئی

ویژگی کلیدی	توضیحات برای درک بهتر
متریال پایه	پلیمرهای گرید پزشکی فاقد مواد سمی
ضخامت معمول	حدود ۰.۷۵ میلی متر (نازک اما بسیار مقاوم)
ویژگی خاص	دارای حافظه شکلی برای هدایت دقیق دندان ها
شفافیت	بلوری و غیرقابل تشخیص در فواصل نزدیک
ایمنی زیستی	سازگاری کامل با لثه و مخاط دهان

این پلاستیک های شفاف دقیقاً از چه چیزی ساخته شده اند؟

بسیاری از مراجعان من در نگاه اول فکر می کنند این پلاک ها همان پلاستیکی هستند که در بطری های آب یا ظروف یک بار مصرف استفاده می شود. اما حقیقت این است که جنس الاینرهای شفاف فرسنگ ها با پلاستیک های معمولی فاصله دارد. ما در اینجا با پلیمرهای پیشرفته ای روبرو هستیم که در دسته بندی مواد “ترموپلاستیک” قرار می گیرند؛ یعنی موادی که با حرارت شکل می پذیرند و در دمای دهان، پایداری و قدرت خود را حفظ می کنند.

در واقع، این پلیمرها باید دو ویژگی متضاد را همزمان داشته باشند:

• شفافیت شیشه
• و مقاومت فولاد.

اگر این مواد بیش از حد نرم باشند، دندان ها هیچ حرکتی نمی کنند و اگر بیش از حد سخت باشند، به لثه ها آسیب می زنند و خیلی زود می شکنند. مهندسان پلیمر با ترکیب موادی مثل پلی اورتان و پلی اتیلن ترفتالات، به فرمولی دست یافته اند که همزمان هم منعطف است و هم نیروی کافی برای جابه جایی دندان را فراهم می کند.

نکته مهم دیگری که باید بدانید این است که….

جنس الاینرهای شفاف ارتودنسی باید در محیط مرطوب و اسیدی دهان دوام بیاورد. دهان انسان محیط عجیبی است؛ بزاق، تغییرات دمایی ناشی از مصرف غذاهای گرم و سرد و فشارهای ناشی از دندان قروچه، همگی دشمن پلاستیک هستند. اما این مواد طوری مهندسی شد‌ اند که در تمام طول دو هفته ای که از هر پلاک استفاده می کنید، هیچ تغییر ساختاری یا شیمیایی پیدا نکنند.

چرا نمی توانیم از هر نوع پلاستیکی برای ارتودنسی استفاده کنیم؟

ببینید پلاستیک های معمولی در محیط دهان ممکن است موادی به نام بیسفنول آ یا همان BPA آزاد کنند. این ماده می تواند وارد خون می شود و اختلالات هورمونی جدی ایجاد کند. اما در جنس الاینرهای شفاف استاندارد، این ماده کاملاً حذف شد‌ است تا بیمار با خیال راحت ۲۲ ساعت در شبانه روز آن را در دهان خود نگه دارد.

علاوه بر موضوع سمیت، پلاستیک های معمولی خیلی زود لک می شوند و بو می گیرند. اما پلیمرهای پزشکی به کار رفته(در الاینر شفاف) دارای سطحی بسیار صیقلی و متراکم هستند که اجازه نفوذ باکتری ها و رنگدانه ها را به راحتی نمی دهد. به همین دلیل است که این پلاک ها تا روز آخر درمان همچنان شفاف باقی می مانند، البته به شرطی که شما هم اصول اولیه نگهداری را رعایت کنید.

همچنین باید به “زیست سازگاری” این مواد اشاره کنم

لثه ها بافت های بسیار حساسی هستند و اگر لبه های پلاک از جنس نامرغوب باشد، خیلی زود دچار التهاب و خونریزی می شوند. در جنس الاینرهای شفاف مرغوب، لبه ها به گونه ای طراحی و صیقل داده‌می‌شوند که کمترین اصطکاک را با بافت نرم دهان داشته‌باشند و بیمار پس از چند ساعت، اصلاً وجود آن ها را حس نکند.

منظور از حافظه دار بودن الاینرهای شفاف چیست؟

جنس الاینر شفاف طوری است که «حافظهٔ شکلی» دارد. یعنی بعد از اینکه کمی تغییر شکل می دهد، مدام تلاش می کند به شکل اولیه اش برگردد. وقتی پلاک را روی دندان می گذارید، کمی باز می شود تا روی دندان بنشیند، اما همان لحظه این تلاش برای بازگشت آغاز می شود و نیرویی ملایم و مداوم به دندان وارد می کند. این نیرو باعث می شود در یک سمت ریشه، استخوان تلیل برود و در سمت دیگر ساخته‌شود و دندان آرام آرام جابه‌جا شود.

اگر این خاصیت نبود چه اتفاقی می افتاد؟

پلاک بعد از چند ساعت شل می شد و دیگر نیرویی وارد نمی کرد؛ یعنی درمان عملاً متوقف می شد. تفاوت برندهای مختلف در کیفیت همین حافظه است. مواد پیشرفته تا آخرین روز استفاده خسته نمی شوند و هر دقیقه ای که پلاک در دهان است، دندان ها در حال حرکت و مرتب شدن هستند. در مقابل، پلاک های ارزان قیمت زود توانشان را از دست می دهند و نتیجهٔ درمان را به خطر می اندازند.

داستان الاینرهای 3 لایه ای چیست؟

تکنولوژی جدید الاینرها به سمت «ساختار سه‌لایه» رفته‌است؛ یعنی دیگر خبری از پلاک‌های تک‌لایهٔ قدیمی نیست. در این طراحی، یک لایهٔ میانی سخت و مقاوم قرار دارد که قدرت اصلی برای جابه‌جا کردن دندان‌ها را تأمین می‌کند. دو لایهٔ بیرونی اما نرم و منعطف هستند تا هم لثه را اذیت نکنند، هم از سایش و حساسیت دندان جلوگیری کنند. این ترکیب هوشمندانه باعث می‌شود پلاک هم‌زمان هم استحکام کافی داشته باشد، هم آن خشکی و درد ارتودنسی سنتی را نداشته باشد.

لایهٔ نرم بیرونی یک مزیت دیگر هم دارد: چسبندگی بهتر پلاک به دندان

یعنی موقع حرف زدن یا خندیدن، پلاک از جایش تکان نمی‌خورد و محکم سر جای خود می‌ماند. از طرفی، مهندسی سطح این لایه‌ها طوری است که پلاک براق و چشمگیر به نظر نرسد. اگر سطح خیلی صیقلی باشد، زیر نور مصنوعی می‌درخشد و حضورش لو می‌رود. برای همین در الاینرهای باکیفیت، لایهٔ بیرونی کمی مات طراحی می‌شود تا با بافت طبیعی دندان هماهنگ باشد و واقعاً نامرئی بماند.

این پلاک های شفاف چطور به صورت اختصاصی ایجاد می شوند؟

شاید برایتان جالب باشد که بدانید پلاک شما چطور از یک فایل دیجیتالی به یک قطعه فیزیکی تبدیل می شود. اینجا کمی در این خصوص توضیح می دهیم:

اسکن و ایجاد پلاک بر اساس نتایج اسکن

ببینید بعد از اسکن دندان ها، مدل های سه بعدی ایجاد می شوند. سپس ورقه هایی از جنس الاینرهای شفاف روی این مدل ها قرار می گیرند و با استفاده از فشار و حرارت دقیق (تکنولوژی ترموفورمینگ)، دقیقاً شکل دندان های شما را به خود می گیرند.

دقت این فرآیند در حد میکرون است. هرگونه خطا در شکل دهی به این متریال می تواند باعث شود که پلاک به درستی روی دندان ننشیند و درمان منحرف شود. به همین دلیل است که کیفیت متریال اولیه اهمیت حیاتی دارد. اگر ورقه های پلیمری ضخامت یکنواختی نداشته‌باشند، در برخی نقاط ضعیف شده و هنگام استفاده ترک می خورند.

برش نهایی و ایجاد الاینر

در مراحل نهایی، لبه های پلاک با لیزر یا در بیشتر ابزارهای بسیار ظریف برش داده‌می‌شوند. این برش ها باید دقیقاً مطابق با خط لثه شما باشد. از آنجایی که جنس الاینرهای شفاف قابلیت برش کاری دقیق را دارد، ما می توانیم پلاکی بسازیم که دقیقاً مرز لثه و دندان را دنبال کند و هیچ فشار اضافه ای به بافت های نرم وارد نکند.

حالا که متوجه شدیم جنس این پلاک ها حساس است، چطور از آن ها مراقبت کنیم؟

برخی از مراجعان من تصور می کنند چون این پلاک ها پلاستیکی هستند، می توانند آن ها را با آب جوش ضدعفونی کنند. این بزرگترین اشتباه ممکن است! همان طور که گفتم، جنس الاینرهای شفاف به حرارت حساس است. آب داغ باعث می شود زنجیره های پلیمری از هم بپاشند و پلاک تغییر شکل دهد. پلاکی که تغییر شکل داده‌باشد، دیگر دندان های شما را مرتب نمی کند و حتی ممکن است آن ها را کج تر کند.

در تمیز کردن الاینرهای شفاف به این دو نکته توجه کنید

برای تمیز کردن این پلاک ها، بهترین راه استفاده از آب ولرم و یک مسواک بسیار نرم است. خمیردندان های معمولی حاوی ذرات ساینده هستند که خراش های میکروسکوپی روی سطح پلاک ایجاد می کنند. این خراش ها شاید با چشم دیده‌نشوند، اما باعث می شوند شفافیت پلاک از بین برود و پلاک های شفاف زودتر کدر شوند.

نکته دیگر این است که هنگام غذا خوردن حتماً باید پلاک را خارج کنید

مصرف غذا با پلاک نه تنها باعث شکستن آن می شود، بلکه نفوذ مواد غذایی و رنگدانه ها به بافت متخلخل پلاستیک، باعث تغییر جنس الاینرهای شفاف و ایجاد بوی بد می شود. همیشه بعد از غذا خوردن دندان هایتان را مسواک بزنید و بعد پلاک را سر جایش برگردانید.

پاسخ به سوالات رایج درباره جنس الاینرهای شفاف